Tytuł: The Dream-Quest of Unknown Kadath

Data powsta­nia: jesień 1926 – 22 stycznia 1927

Data i miej­sce pierw­szej publi­ka­cji: Bey­ond the Wall of Sleep, Sauk City, Wisconsin — 1943

Ame­ry­kań­skie oraz angiel­skie wyda­nia książkowe:

Pol­skie wydania:

Jako W poszukiwaniu nieznanego Kadath:

Jako Ku nieznanemu Kadath śniąca się wędrówka:

Uwagi:

Młody Randolph Carter (pod względem chronologii opowieści z Carterem w roli głównej, ta znajduje się na pierwszym miejscu) dojrzał w swoich snach „skąpane w promieniach zachodzącego słońca miasto” [W poszukiwaniu nieznanego Kadath, s. 6]. Nęcony jego pięknem i cudownością wyrusza na niezłomne poszukiwania, schodząc do krain snów i przeżywając mnóstwo przygód.

Powieść stanowi ostatni tekst, który w jakiś sposób nawiązuje do sennych wizji Lovecrafta z okresu fascynacji Dunsanym. W poszukiwaniu nieznanego Kadath zarówno budową, jak i charakterystyką bardziej zdradza inspiracje XVIII-wieczną powieścią arabską Williama Beckforda pt. Wathek [wyd. pol. Wydawnictwo Literackie, Kraków 1975] niż pracami Irlandczyka. Sam HPL pisał jeszcze w czasie procesu powstawania utworu:

Jeśli chodzi o moją powieść (…) jest to awanturnicza kronika niewiarygodnych przygód w krainie snu, pisana ze świadomością, iż nie zostanie profesjonalnie opublikowana. Nie ma wątpliwości co do tego, że brak w niej jakichkolwiek elementów właściwych popularnej literaturze i bestsellerom… lecz, zgodnie z nastrojem, jaki dla niej obmyślałem, więcej w niej tego naiwnego ducha cudowności charakteryzującego baśnie niż baudelairowskiej dekadencji. Tak naprawdę nie jest to dobre dzieło, lecz stanowi dobrą praktykę przed późniejszymi i poważniejszymi próbami pisania powieści.” [HPL do Wilfreda B. Talmana, 19 grudnia 1926, w: H. P. Lovecraft. Biografia, s. 701]

W poszukiwaniu nieznanego Kadath zaskakuje puentą: ostatecznie największe piękno i samo „miasto zachodzącego słońca” okazują się tkwić w najczystszej postaci w prawdziwym życiu i w obrazach ze wspomnień Cartera. Również napotkany przez bohatera król Kuranes, znany z Celephaïs marzyciel, po latach władzy nad cudowną krainą w snach, zaczyna tęsknić do swej rodzinnej Anglii. Z tego też powodu twierdzenia niektórych badaczy, że powieść jest rozwinięciem fragmentu pt. Azathoth, należy uznać za nieprawdziwe – we W poszukiwaniu nieznanego Kadath ostatecznym miejscem odnalezienia prawdziwego piękna jest rzeczywistość, w Azathocie wręcz przeciwnie – narrator ucieka ku snom.

Z polskich tytułów najbliższy oryginalnemu jest przełożony przez Macieja Płazę (na dodatek stanowi zgrabne nawiązanie do wiersza Bolesława Leśmiana – patrz wywiad z Maciejem Płazą).

Patrz również: